Spotkanie zatytułowane „Narodowe traumy. Jak wpływają na naszą tożsamość?”, które odbyło się 21 marca w paryskim Centre du Dialogue, stało się okazją do pogłębionej refleksji nad rolą historii w budowaniu współczesnych narracji narodowych. Gościem wieczoru była prof. Ariko Kato, japońska badaczka od lat związana z Polską, zajmująca się porównawczymi studiami nad pamięcią II wojny światowej w Europie i Azji.
W swoim wystąpieniu Kato zwracała uwagę na niebezpieczeństwa wynikające z manipulowania historią oraz selektywnego podejścia do przeszłości. Jak podkreślała, pielęgnowanie wyłącznie bohaterskich kart historii, przy jednoczesnym wypieraniu trudnych i niewygodnych faktów, sprzyja rozwojowi nacjonalizmu i utrwalaniu wrogich postaw wobec innych narodów.
Badaczka odwoływała się do własnych doświadczeń z Polski, gdzie na początku XXI wieku obserwowała intensywną debatę publiczną na temat współodpowiedzialności, kolaboracji i antysemityzmu. Zestawiała ją z sytuacją w Japonii, gdzie – mimo chwilowego otwarcia na krytyczną refleksję w latach 90. – doszło do silnej reakcji rewizjonistycznej, polegającej m.in. na usuwaniu z podręczników szkolnych informacji o japońskich zbrodniach wojennych, takich jak masakra nankińska.
Szczególne miejsce w wystąpieniu prof. Kato zajęło porównanie Holokaustu i Hiroszimy jako symbolicznych punktów odniesienia dla pamięci narodowej w Polsce i Japonii. Autorka podkreślała, że trauma – jeśli nie zostanie przepracowana – może stać się narzędziem politycznym, wykorzystywanym do wzmacniania poczucia krzywdy i moralnej wyższości.
Prowadząca spotkanie Monika Florek‑Mostowska kierowała rozmowę ku pytaniu o odpowiedzialność współczesnych elit intelektualnych i kulturalnych za sposób opowiadania historii. Dyskusja z udziałem publiczności dotyczyła m.in. granic między pamięcią a mitologizacją przeszłości oraz roli edukacji i kultury w budowaniu dojrzałej tożsamości narodowej.
Wieczór w Centre du Dialogue potwierdził, że rozmowa o traumach narodowych – choć trudna – jest niezbędna, by historia nie stała się narzędziem podziału, lecz przestrzenią refleksji i dialogu.
